Czy słyszałeś kiedyś o "zawałach oka"? Brzmi groźnie, prawda? To stosunkowo nowe określenie, które pojawia się w mediach, a opisuje ono bardzo rzadkie, ale potencjalnie poważne powikłanie po lekach na odchudzanie. Chociaż nie jest to formalna diagnoza medyczna, określenie to trafnie oddaje istotę problemu: nagłą utratę wzroku spowodowaną uszkodzeniem nerwu wzrokowego z powodu niedostatecznego dopływu krwi. W dzisiejszych czasach, gdy leki wspomagające odchudzanie stają się coraz popularniejsze, warto wiedzieć, co kryje się za tym terminem, aby móc odpowiednio zareagować.
Czym jest "zawał oka"?
W odróżnieniu od typowego udaru mózgu, który często manifestuje się przez niedowład kończyn czy problemy z mową, "zawał oka" może być na początku trudniejszy do rozpoznania. Objawia się nagłą utratą widzenia – całkowitą lub częściową – w jednym lub obu oczach, bez towarzyszącego drętwienia czy paraliżu. Nazwa "zawał" używana jest dlatego, że podstawowa przyczyna jest podobna do tej przy udarze mózgu: utrata dopływu krwi prowadzi do obumierania komórek i uszkodzenia tkanki.
Nazwa medyczna: NAION
Poprawna nazwa medyczna tego stanu to niearterytyczna przednia niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego (NAION – non-arteritic anterior ischaemic optic neuropathy). Połączenie NAION z terapiami odchudzającymi stało się tematem nagłówków po analizie dużego badania dotyczącego semaglutydu, aktywnego składnika wielu popularnych leków na odchudzanie.
Badanie: Wegovy a ryzyko utraty wzroku
Badacze przeanalizowali ponad 30 milionów zgłoszeń o działaniach niepożądanych do amerykańskiej Agencji Żywności i Leków (FDA). Wśród nich, 31 774 dotyczyło semaglutydu. Szczególną uwagę zwrócił jeden lek: Wegovy okazał się mieć znacznie silniejsze powiązanie z NAION niż inne preparaty zawierające semaglutyd.
Badanie sugerowało, że ryzyko wystąpienia "zawału oka" przy stosowaniu Wegovy było prawie pięciokrotnie większe niż w przypadku Ozempicu, mimo że Wegovy miał mniej zgłoszonych ogólnych działań niepożądanych.
Dlaczego semaglutyd może wpływać na wzrok?
Semaglutyd jest syntetyczną wersją naturalnego hormonu GLP-1, który reguluje poziom cukru we krwi. Działa poprzez stymulację produkcji insuliny, zmniejszenie wydzielania glukagonu (hormonu podnoszącego poziom cukru) i spowalnianie trawienia. Stosowany jest w leczeniu cukrzycy typu 2, chorób serca i otyłości.
Wegovy podawany jest w formie zastrzyków w wyższej dawce niż Ozempic. Leki w formie zastrzyków szybciej dostają się do krwiobiegu i w większym stężeniu niż tabletki. Co ciekawe, nie stwierdzono związku między NAION a Rybelsus, czyli tabletkową formą semaglutydu.
Szybka utrata wagi – czy to problem?
Szybkość, z jaką Wegovy powoduje utratę wagi – szybsza niż w przypadku innych terapii – może być częścią wyjaśnienia. Organizm człowieka to precyzyjnie zbalansowany system. Układ autonomiczny, kontrolujący funkcje niezależne od naszej woli, jak tętno czy trawienie, potrzebuje równowagi hormonalnej.
Gdy lek znacząco zmienia działanie hormonów, może to wpłynąć na resztę organizmu w nieoczekiwany sposób. Stosunkowo wysokie dawki Wegovy mogą powodować wahania ciśnienia krwi poza normalnymi zakresami. Gwałtowny spadek ciśnienia zmniejsza tempo przepływu krwi w organizmie, na co oko jest szczególnie wrażliwe.
- Siatkówka jest unaczyniona przez jedne z najmniejszych naczyń krwionośnych w ludzkim ciele.
- Dostarczają one tlen do siatkówki.
- Każda znacząca zmiana ciśnienia krwi może poważnie zakłócić tę delikatną cyrkulację.
Dlaczego mężczyźni są bardziej narażeni?
To nie tłumaczy w pełni, dlaczego lek korzystny dla serca i poziomu cukru może mieć tak specyficzny, szkodliwy wpływ na wzrok. Nie wyjaśnia też innego zaskakującego odkrycia: mężczyźni przyjmujący te leki wydają się być trzykrotnie bardziej narażeni na utratę wzroku niż kobiety.
Badania nie dostarczyły wystarczających szczegółów różnic między uczestnikami płci męskiej i żeńskiej. Nie wiadomo na przykład, czy wśród mężczyzn było więcej osób z cięższą otyłością. Dane na dużą skalę nie zawsze wychwytują subtelności potrzebne do pełnego zrozumienia przyczyn i skutków.
Co w praktyce?
Ważne jest, aby zachować perspektywę: choć powiązano semaglutyd z utratą wzroku, jest to nadal rzadkie działanie niepożądane. Potrzebne są dalsze badania, aby ustalić bezpieczne dawki i zrozumieć, czy czynniki takie jak płeć, wiek, waga czy istniejące schorzenia predysponują niektóre osoby do większego ryzyka.
Semaglutyd jest przepisywany na coraz więcej schorzeń, często młodszym pacjentom. Aby upewnić się, że te terapie nie doprowadzą do utraty wzroku zmieniającej życie, kluczowe są dobrze zaprojektowane badania kliniczne oceniające poziom ryzyka.
Producent leków, firma Novo Nordisk, podkreśla, że bezpieczeństwo pacjentów jest priorytetem. Zapewniają, że stale monitorują profil bezpieczeństwa swoich produktów we współpracy z organami regulacyjnymi. Ulotki UE dla Wegovy, Ozempic i Rybelsus zostały zaktualizowane o informacje o NAION, jednak firma uważa, że dane nie wskazują na związek przyczynowy, a profil korzyści i ryzyka semaglutydu pozostaje korzystny.
A Ty? Słyszałeś wcześniej o "zawałach oka" przy stosowaniu leków na odchudzanie? Podziel się swoją opinią w komentarzach!
