Powszechnie stosowany w batonach proteinowych i napojach energetycznych, erytrytol od dawna uchodził za bezpieczną alternatywę cukru. Jednak badania sugerują, że ten popularny zamiennik słodyczy może podstępnie osłabiać kluczową barierę ochronną organizmu, zwiększając ryzyko udaru. Odkrycia te rzucają nowe, niepokojące światło na wcześniejsze obserwacje wiążące spożycie erytrytolu z częstszymi incydentami sercowymi i udarami.
Jak słodzik wpływa na barierę krew-mózg?
Naukowcy z University of Colorado przeprowadzili badanie, które pokazuje, że erytrytol może uszkadzać komórki bariery krew-mózg. Ta niezwykle ważna bariera działa jak strażnik, przepuszczając do mózgu niezbędne składniki odżywcze, jednocześnie blokując dostęp szkodliwym substancjom. W teście badacze wystawili komórki tej bariery na działanie erytrytolu w stężeniach porównywalnych do tych występujących po wypiciu słodzonego napoju. Wyniki były alarmujące – zaobserwowano reakcję łańcuchową prowadzącą do uszkodzenia komórek.
Potrójny cios dla Twoich naczyń krwionośnych
Erytrytol powoduje tzw. stres oksydacyjny, czyli zalewanie komórek szkodliwymi, reaktywnymi cząsteczkami zwanymi wolnymi rodnikami. Jednocześnie obniża naturalne mechanizmy obronne organizmu. Ten podwójny atak znacząco osłabia zdolność komórek do prawidłowego funkcjonowania, a w niektórych przypadkach prowadzi do ich śmierci. Co gorsza, słodzik zakłóca zdolność naczyń krwionośnych do regulowania przepływu krwi.
Zdrowe naczynia krwionośne działają jak sprawni kontrolerzy ruchu: rozszerzają się, gdy tkanki potrzebują więcej krwi (np. podczas wysiłku), i zwężają, gdy zapotrzebowanie jest mniejsze. Równowaga ta jest utrzymywana przez dwie kluczowe cząsteczki: tlenek azotu (rozkurczający naczynia) i endotelinę-1 (zwężającą naczynia). Badanie wykazało, że erytrytol zaburza ten system, zmniejszając produkcję tlenku azotu i zwiększając poziom endoteliny-1. Skutkiem jest niebezpieczne zwężenie naczyń, grożące niedotlenieniem mózgu.
Ukryte zagrożenie w codziennych produktach
Co najbardziej niepokojące, erytrytol wydaje się sabotować naturalne mechanizmy organizmu chroniące przed tworzeniem się zakrzepów. Zwykle, gdy powstaje skrzep, komórki uwalniają substancję rozpuszczającą fibrynę, która zapobiega udarowi. Słodzik jednak blokuje ten proces, potencjalnie pozwalając zakrzepom na spowodowanie spustoszenia.
- Dowody z badań na ludziach: Istnieją obszerne badania obserwacyjne wskazujące, że osoby regularnie spożywające erytrytol mają znacznie wyższe ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, w tym zawałów i udarów.
- Podwojone ryzyko: Jedno z kluczowych badań wykazało, że u osób z najwyższym poziomem erytrytolu we krwi ryzyko poważnego incydentu sercowo-naczyniowego było około dwukrotnie wyższe.
Czy "naturalne" znaczy zdrowe?
Erytrytol zajmuje unikalne miejsce wśród słodzików. W przeciwieństwie do sztucznych substancji, takich jak aspartam, jest technicznie alkoholem cukrowym, naturalnie występującym w organizmie w niewielkich ilościach. To właśnie ta klasyfikacja pozwoliła mu uniknąć włączenia do niedawnych wytycznych WHO dotyczących ograniczenia stosowania sztucznych słodzików w kontroli wagi. Zyskał popularność wśród producentów żywności, ponieważ działa bardziej podobnie do cukru niż inne alternatywy.
Instytucje regulacyjne, w tym europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) i amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA), uznały erytrytol za bezpieczny. Jednak nowe badania przyłączają się do rosnącej liczby dowodów sugerujących, że nawet "naturalne" zamienniki cukru mogą wiązać się z nieoczekiwanym ryzykiem zdrowotnym.
Praktyczna rada dla Ciebie: Zacznij czytać etykiety!
Wiele osób w Polsce, dbając o linię lub mając cukrzycę, sięga po produkty oznaczone jako "bez cukru" lub "keto-friendly", nieświadomie spożywając duże ilości erytrytolu. Zanim ponownie sięgniesz po swój ulubiony batonik czy napój, dokładnie przeczytaj skład. Zwracaj uwagę na jego obecność, zwłaszcza jeśli masz skłonności do problemów z krążeniem lub wysokiego ciśnienia krwi.
Choć erytrytol może pomóc w ograniczeniu spożycia cukru i jego negatywnych skutków, jego potencjalny wpływ na barierę krew-mózg i ryzyko sercowo-naczyniowe wymaga ponownego rozważenia naszych nawyków. Do czasu dalszych badań, ostrożność w jego spożyciu wydaje się rozsądna.
Co sądzisz o tych odkryciach? Czy zrewidujesz swoje podejście do słodzików?
