Zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego niektórzy ludzie wydają się cieszyć doskonałym zdrowiem i energią przez całe życie, nawet w podeszłym wieku? W swoich poszukiwaniach odpowiedzi sięgnąłem do korzeni zachodniej medycyny, do czasów starożytnej Grecji i Rzymu. Okazuje się, że tamtejsi mędrcy i lekarze mieli zaskakująco wiele do powiedzenia na temat długowieczności, a ich wiedza wciąż rezonuje z tym, co dziś uważa się za zdrowe nawyki.
Ludzie od zawsze marzyli o długim i pełnym zdrowia życiu. W starożytności krążyły opowieści o odległych ludach, których mieszkańcy dożywali ponoć setek lat. Chociaż trudno w nie uwierzyć, jedno jest pewne – starożytni Grecy i Rzymianie również pragnęli pogłębić swoją wiedzę na temat sposobu na takie życie.
Co mówili starożytni mędrcy?
Już w II wieku naszej ery grecki eseista Lucjan opisywał narody, które miały żyć niezwykle długo. Podawał przykład Serów (prawdopodobnie Chińczyków), którym przypisywano nawet 300 lat życia, tłumacząc to klimatem, glebą, a przede wszystkim dietą opartą wyłącznie na wodzie. Podobnie opowieści o mieszkańcach góry Athos, żyjących rzekomo 130 lat, czy Chaldejczykach, którzy dzięki spożywaniu chleba jęczmiennego mieli zachować ostrość wzroku po setnych urodzinach, budziły ciekawość.
Niezależnie od tego, na ile te historie były prawdziwe, motywacja do poszukiwania sposobu na długowieczność była silna.
Perspektywa starożytnych lekarzy
Starożytni lekarze skrupulatnie obserwowali nawyki osób, które dożywały późnego wieku. Próbowali zrozumieć, co dokładnie przyczyniło się do ich długowieczności.
Przypadek Telephusa
Galen, jeden z najwybitniejszych lekarzy starożytności, opisywał osobiście znanego mu gramatyka o imieniu Telephus, który dożył prawie stu lat. Jego dieta była niezwykle prosta: zjadał zaledwie trzy posiłki dziennie.
- Pierwszy posiłek: owsianka gotowana na wodzie z dodatkiem miodu najwyższej jakości.
- Drugi posiłek (około południa): warzywa, a następnie ryby lub ptactwo.
- Wieczorem: tylko chleb rozmoczony w winie.
Co ciekawe, Telephus miał też nietypowe dla nas nawyki higieniczne. Codziennie poddawał się masażom z oliwą, a kąpał się zaledwie kilka razy w miesiącu.
- Zimą: kąpiel dwa razy w miesiącu.
- Latem: cztery razy w miesiącu.
- W okresach przejściowych: trzy razy w miesiącu.
- W dni bez kąpieli: lekki masaż z olejkiem około południa.
Przypadek Antiochusa
Kolejnym przykładem był stary lekarz Antiochus, który dożył ponad osiemdziesiątki. Jego dieta również była skromna.
- Poranek: tosty z miodem.
- Obiad: zazwyczaj ryby, szczególnie te pochodzące z okolicznych skał i głębin.
- Kolacja: owsianka z oksymelem (mieszanka octu i miodu) lub ptak z prostym sosem.
Oprócz diety, Antiochus regularnie spacerował każdego ranka. Cenil sobie również przejażdżki rydwanem lub noszenie w lektyce po mieście.
Galen podkreślał, że Antiochus wykonywał ćwiczenia dostosowane do wieku:
"Dla osób starszych o poranku zaleca się ćwiczenia po wykonaniu masażu olejem. Następnie należy zachęcić ich do spacerów i wykonywania pasywnych ćwiczeń, które nie męczą, a uwzględniają możliwości danej osoby."
Galen uważał, że rutyna Antiochusa przyczyniła się do jego doskonałego zdrowia w zaawansowanym wieku. Podsumował, że Telephus i Antiochus mieli wiele wspólnego: jedli tylko kilka razy dziennie, ich dieta opierała się na dzikim mięsie, pełnych ziarnach, chlebie i miodzie, a także byli aktywni fizycznie każdego dnia.
Co z tego wynika dla Ciebie?
Choć nie każdy z nas ma szansę dożyć setki, jak wierzyli starożytni, Lucjan podaje pocieszenie w swoim eseju "O Ośmiolatkach":
"Na każdej ziemi i w każdym klimacie, ludzie przestrzegający odpowiednich ćwiczeń i diety najbardziej sprzyjającej zdrowiu, żyli długo."
Lucjan radził nam naśladować styl życia osób długowiecznych i zdrowych, jeśli sami pragniemy tego samego. Dziś, żyjąc w Polsce, również możemy czerpać z tych mądrości. Proste zmiany w codziennej rutynie, inspirowane starożytnymi lekarzami, mogą mieć ogromne znaczenie.
Co Ty sądzisz o tych starożytnych metodach? Czy próbowałeś już wprowadzić podobne zmiany do swojego życia?
