Już dwulatki potrafią zamienić swój pokój w tajemniczy zamek albo zorganizować udawaną herbatkę. Myśleliśmy, że ta niezwykła zdolność do tworzenia czegoś z niczego jest zarezerwowana tylko dla ludzi – klucz do wszelkiego rodzaju sztuki, muzyki i innowacji. Ale co, jeśli nie jesteśmy w tym sami?
Najnowsze badania sugerują, że nawet małpa w niewoli może mieć coś na kształt wyobraźni. To przełomowe odkrycie, które może zmienić nasze postrzeganie inteligencji zwierząt i korzeni kreatywności. Czy jesteś gotów dowiedzieć się, co naukowcy odkryli?
Kanzi – bonobo z niezwykłymi zdolnościami
Poznajcie Kanzi, niezwykłego bonobo. Wychowany w środowisku laboratoryjnym, Kanzi stał się mistrzem komunikacji z ludźmi za pomocą symboli graficznych. Potrafił łączyć je, nadając im nowe znaczenia, a nawet uczył się tworzyć proste narzędzia kamienne. Nic dziwnego, że naukowcy zaczęli zastanawiać się, czy Kanzi poza komunikacją i narzędziówką ma również zdolność do udawania – czyli zachowywania się tak, jakby coś było prawdziwe, choć wie, że tak nie jest.
Były już doniesienia o samicach szympansów na wolności, które trzymały patyki jak niemowlęta, czy o szympansach w niewoli, które po zabawie prawdziwymi klockami ciągnęły po ziemi wyobrażone obiekty. Jednak wyobraźnia jest abstrakcyjna. Trudno jednoznacznie stwierdzić, co dzieje się w umysłach zwierząt, zwłaszcza że mogły po prostu naśladować badaczy lub mylić wyobrażone przedmioty z rzeczywistymi.
Symulowana impreza herbaciana, czyli test na wyobraźnię
Aby rozwiązać zagadkę, naukowcy postanowili zaadaptować metody stosowane do badania małych dzieci. Zorganizowali dla Kanzi symulowaną imprezę z sokiem. Wzięli dzbanek i udawali, że nalewają z niego sok do dwóch kubków, po czym symulowali opróżnienie jednego z nich. Następnie zapytali Kanzi, który kubek wybiera.
Co ciekawe, Kanzi wybrał kubek z udawanym sokiem aż 68% razy. Brzmi jak zabawa, ale naukowcy poszli o krok dalej. Aby upewnić się, że Kanzi nie myli wyobrażonego z rzeczywistym, przeprowadzili test, używając prawdziwego soku.
W tym przypadku Kanzi wybierał prawdziwy sok ponad wyobrażonym niemal 80% razy. To sugeruje, że potrafi on odróżnić prawdziwy sok od tego wyobrażonego – mówi Amalia Bastos, jedna ze współautorek badania.
Jak to działa?
Przeprowadzono również trzeci eksperyment, w którym do dwóch słoików włożono fałszywe winogrona. Wyniki były równie zachęcające. Jednak nie wszyscy naukowcy są przekonani, że Kanzi bawił się w udawanie w taki sam sposób jak ludzie.
Michael Tomasello, psycholog porównawczy z Duke University, zwraca uwagę, że istnieje różnica między wizualizacją nalewania płynu do kubka a utrzymaniem iluzji, że jest to rzeczywiste. "Aby być tego pewnym, potrzebowałbym zobaczyć, jak Kanzi sam udaje nalewanie wody do pojemnika" – napisał w mailu.
Czy to wyjątek, czy reguła?
Pamiętajmy, że Kanzi wychował się wśród ludzi. Trudno więc jednoznacznie stwierdzić, czy jego zdolności są typowe dla wszystkich małp, czy też wynikają z jego unikalnego wychowania. Kanzi zmarł w ubiegłym roku w wieku 44 lat, pozostawiając po sobie cenne ślady dla przyszłych badań.
Wiele gatunków wielkich małp na wolności jest zagrożonych wyginięciem. Potrzeba więcej badań, aby w pełni zrozumieć, co kryje się w ich umysłach. Jakie jeszcze niezwykłe zdolności możemy odkryć w świecie zwierząt?
